Chovis Tirthankar
ચોવીસે તીર્થંકર, તેમના લાંછનથી ઓળખો
દરેક તીર્થંકરની પ્રતિમા નીચે તેમનું લાંછન કોતરેલું હોય છે, જેથી પ્રતિમા ઓળખી શકાય. કોઈ પણ લાંછન પસંદ કરી માતા-પિતા, જન્મભૂમિ, નિર્વાણભૂમિ, કાળ અને જીવન-પરિચય જુઓ — ગુજરાતી અને અંગ્રેજીમાં.
ક્રમ પ્રમાણે ચોવીસ તીર્થંકર
-
ઋષભદેવ
આદિનાથ · Rishabhdev
- લાંછન
- વૃષભ (બળદ)
- કાળ
- ત્રીજો આરો
- આયુષ્ય
- ૮૪ લાખ પૂર્વ
- જન્મ
- અયોધ્યા (વિનીતા)
-
અજિતનાથ
Ajitnath
- લાંછન
- હાથી
- કાળ
- ચોથો આરો
- આયુષ્ય
- ૭૨ લાખ પૂર્વ
- જન્મ
- અયોધ્યા
-
સંભવનાથ
Sambhavnath
- લાંછન
- ઘોડો (અશ્વ)
- કાળ
- ચોથો આરો
- આયુષ્ય
- ૬૦ લાખ પૂર્વ
- જન્મ
- શ્રાવસ્તી
-
અભિનંદન સ્વામી
Abhinandan Swami
- લાંછન
- વાનર (કપિ)
- કાળ
- ચોથો આરો
- આયુષ્ય
- ૫૦ લાખ પૂર્વ
- જન્મ
- અયોધ્યા
-
સુમતિનાથ
Sumatinath
- લાંછન
- ક્રૌંચ પક્ષી
- કાળ
- ચોથો આરો
- આયુષ્ય
- ૪૦ લાખ પૂર્વ
- જન્મ
- અયોધ્યા
-
પદ્મપ્રભ સ્વામી
Padmaprabh Swami
- લાંછન
- રક્ત કમળ
- કાળ
- ચોથો આરો
- આયુષ્ય
- ૩૦ લાખ પૂર્વ
- જન્મ
- કૌશાંબી
-
સુપાર્શ્વનાથ
Suparshvanath
- લાંછન
- સ્વસ્તિક
- કાળ
- ચોથો આરો
- આયુષ્ય
- ૨૦ લાખ પૂર્વ
- જન્મ
- વારાણસી (કાશી)
-
ચંદ્રપ્રભ સ્વામી
Chandraprabh Swami
- લાંછન
- અર્ધચંદ્ર
- કાળ
- ચોથો આરો
- આયુષ્ય
- ૧૦ લાખ પૂર્વ
- જન્મ
- ચંદ્રપુરી
-
સુવિધિનાથ
પુષ્પદંત · Suvidhinath
- લાંછન
- મગર (મકર)
- કાળ
- ચોથો આરો
- આયુષ્ય
- ૨ લાખ પૂર્વ
- જન્મ
- કાકંદી
-
શીતલનાથ
Shitalnath
- લાંછન
- શ્રીવત્સ
- કાળ
- ચોથો આરો
- આયુષ્ય
- ૧ લાખ પૂર્વ
- જન્મ
- ભદ્દિલપુર
-
શ્રેયાંસનાથ
Shreyansnath
- લાંછન
- ગેંડો
- કાળ
- ચોથો આરો
- આયુષ્ય
- ૮૪ લાખ વર્ષ
- જન્મ
- સિંહપુરી (સારનાથ પાસે)
-
વાસુપૂજ્ય સ્વામી
Vasupujya Swami
- લાંછન
- પાડો (મહિષ)
- કાળ
- ચોથો આરો
- આયુષ્ય
- ૭૨ લાખ વર્ષ
- જન્મ
- ચંપાપુરી (ભાગલપુર, બિહાર પાસે)
-
વિમલનાથ
Vimalnath
- લાંછન
- વરાહ (ભૂંડ)
- કાળ
- ચોથો આરો
- આયુષ્ય
- ૬૦ લાખ વર્ષ
- જન્મ
- કાંપિલ્યપુર
-
અનંતનાથ
Anantnath
- લાંછન
- સિંચાણો (બાજ)
- કાળ
- ચોથો આરો
- આયુષ્ય
- ૩૦ લાખ વર્ષ
- જન્મ
- અયોધ્યા
-
ધર્મનાથ
Dharmanath
- લાંછન
- વજ્ર
- કાળ
- ચોથો આરો
- આયુષ્ય
- ૧૦ લાખ વર્ષ
- જન્મ
- રત્નપુરી
-
શાંતિનાથ
Shantinath
- લાંછન
- હરણ (મૃગ)
- કાળ
- ચોથો આરો
- આયુષ્ય
- ૧ લાખ વર્ષ
- જન્મ
- હસ્તિનાપુર
-
કુંથુનાથ
Kunthunath
- લાંછન
- બકરો (છાગ)
- કાળ
- ચોથો આરો
- આયુષ્ય
- ૯૫,૦૦૦ વર્ષ
- જન્મ
- હસ્તિનાપુર
-
અરનાથ
Arnath
- લાંછન
- નંદ્યાવર્ત
- કાળ
- ચોથો આરો
- આયુષ્ય
- ૮૪,૦૦૦ વર્ષ
- જન્મ
- હસ્તિનાપુર
-
મલ્લિનાથ
Mallinath
- લાંછન
- કળશ (કુંભ)
- કાળ
- ચોથો આરો
- આયુષ્ય
- ૫૫,૦૦૦ વર્ષ
- જન્મ
- મિથિલા
-
મુનિસુવ્રત સ્વામી
Munisuvrat Swami
- લાંછન
- કાચબો (કૂર્મ)
- કાળ
- મહાવીરના નિર્વાણથી ૧૧,૮૪,૦૦૦ વર્ષ પૂર્વે
- આયુષ્ય
- ૩૦,૦૦૦ વર્ષ
- જન્મ
- રાજગૃહી (રાજગીર, બિહાર)
-
નમિનાથ
Naminath
- લાંછન
- નીલકમલ (નીલોત્પલ)
- કાળ
- મહાવીરના નિર્વાણથી ૫,૮૪,૦૦૦ વર્ષ પૂર્વે
- આયુષ્ય
- ૧૦,૦૦૦ વર્ષ
- જન્મ
- મિથિલા
-
નેમિનાથ
અરિષ્ટનેમિ · Neminath
- લાંછન
- શંખ
- કાળ
- મહાવીરના નિર્વાણથી ૮૪,૦૦૦ વર્ષ પૂર્વે
- આયુષ્ય
- ૧,૦૦૦ વર્ષ
- જન્મ
- શૌરીપુર
-
પાર્શ્વનાથ
Parshvanath
- લાંછન
- સર્પ (નાગ)
- કાળ
- આશરે ઈ.સ. પૂર્વે ૮૭૭–૭૭૭
- આયુષ્ય
- ૧૦૦ વર્ષ
- જન્મ
- વારાણસી (કાશી)
-
મહાવીર સ્વામી
વર્ધમાન · Mahavir Swami
- લાંછન
- સિંહ
- કાળ
- ઈ.સ. પૂર્વે ૫૯૯–૫૨૭
- આયુષ્ય
- ૭૨ વર્ષ
- જન્મ
- ક્ષત્રિયકુંડ (વૈશાલી પાસે, બિહાર)
પ્રાચીન માપ સમજો
માહિતી શ્વેતાંબર પરંપરા પ્રમાણે છે, જે ગુજરાતમાં મોટા ભાગે પ્રચલિત છે. જ્યાં દિગંબર પરંપરા જુદી પડે છે, જેમ કે સુમતિનાથ, શીતલનાથ, અનંતનાથ અને અરનાથનાં લાંછન, ત્યાં તે પણ સાથે દર્શાવ્યું છે.
- આરો
- કાળચક્ર છ આરામાં ફરે છે. આ અવસર્પિણીના ત્રીજા આરામાં ઋષભદેવ થયા અને બાકીના ત્રેવીસ તીર્થંકર ચોથા આરામાં. હાલ પાંચમો આરો ચાલે છે.
- પૂર્વ
- ૧ પૂર્વ = ૮૪ લાખ × ૮૪ લાખ વર્ષ, એટલે કે ૭૦,૫૬,૦૦૦ કરોડ વર્ષ. પહેલા દસ તીર્થંકરનું આયુષ્ય લાખ પૂર્વમાં ગણાય છે.
- ધનુષ્ય અને હાથ
- દેહમાન ધનુષ્યમાં અપાય છે; ૧ ધનુષ્ય = ૪ હાથ. પાર્શ્વનાથ અને મહાવીર સ્વામીનું દેહમાન હાથમાં છે.
- પલ્યોપમ અને સાગરોપમ
- વર્ષમાં ન ગણી શકાય એટલા વિશાળ કાળમાપ. ૧ સાગરોપમ = ૧૦ કોડાકોડી પલ્યોપમ.
સ્ત્રોત
બધા સ્ત્રોત અને નોંધ-
List of tirthankaras — વિકિપીડિયા
માતા-પિતા, જન્મભૂમિ, વર્ણ, લાંછન, ઊંચાઈ, આયુષ્ય, યક્ષ-યક્ષિણી અને નિર્વાણભૂમિ.
-
કલ્પસૂત્ર, અનુ. હર્મન યાકોબી (Sacred Books of the East, ભાગ ૨૨, ૧૮૮૪)
જિનેશ્વરોના નિર્વાણ વચ્ચેનો સમય, તથા મહાવીર, પાર્શ્વનાથ, નેમિનાથ અને ઋષભદેવનાં જીવન.
-
૨૪ જૈન તીર્થંકરોની સમયરેખા (અંતર કોષ્ટક)
દરેક તીર્થંકરના નિર્વાણ અને પછીના તીર્થંકર વચ્ચેનું પરંપરાગત અંતર — સાગરોપમ, પલ્યોપમ અને વર્ષમાં.
-
Jain Journal, જુલાઈ ૧૯૮૧ — શ્વેતાંબર અને દિગંબર લાંછન
શીતલનાથ, અનંતનાથ અને અરનાથનાં લાંછન અંગે બંને પરંપરામાં ક્યાં ભેદ છે.
-
The Tirthankaras — JainWorld
બંને પરંપરા પ્રમાણે વર્ણ, વૃક્ષ અને લાંછન.